Welkom bij de 165ste DGF Nieuwsbrief.
Afgelopen weekend las ik twee berichten die op het eerste oog slechts zijdelings aan elkaar raken; ze gaan allebei over Big Tech. Maar ze liggen bij nadere beschouwing duidelijk in elkaars verlengde. En het is geen mooi vergezicht.
In het eerste artikel in WIRED werd beschreven hoe Meta ‘nadenkt’ over gezichtsherkenning. Niet om foto’s te taggen zoals vroeger, maar om mensen in de fysieke wereld te herkennen via hun slimme brillen. Opvallend detail: de benodigde software blijkt al op miljoenen telefoons aanwezig te zijn. Voorgeïnstalleerd. Alleen de knop moet nog om.
Het tweede artikel in Dagblad Trouw ging over Pokémon Go. Jarenlang liepen honderden miljoenen spelers door steden, parken en winkelcentra om virtuele monstertjes te vangen. Wat de meesten niet wisten, is dat zij tegelijkertijd een gigantische database van de fysieke wereld hielpen bouwen. Miljarden foto’s, scans en locatiegegevens werden gebruikt om uiterst nauwkeurige driedimensionale kaarten van de werkelijkheid te maken. Inmiddels worden die kaarten ingezet voor robots en andere autonome systemen zoals – via samenwerkingen met aan defensie gerelateerde bedrijven – toepassingen rond drones.
Pokémon-proeftuin
Nog even en de hele wereld is een Pokémon-proeftuin. Dat klinkt als een grap, maar het beschrijft vrij nauwkeurig de richting waarin de technologie zich ontwikkelt. De afgelopen twintig jaar hebben technologiebedrijven de digitale wereld in kaart gebracht. Websites. Zoekgedrag. Sociale netwerken. E-mail. Video’s. Onze interesses, contacten en voorkeuren.
Daarna was de fysieke wereld aan de beurt. Straten zijn al gescand. En gebouwen gemodelleerd. Bewegingen vastgelegd. Gezichten worden nu herkend. Alles wordt onderdeel van hetzelfde model. Google Maps en Pokémon Go zijn niet toevallig ontwikkeld door dezelfde mensen. Een vroege medewerker van het door Google overgenomen bedrijf Keyhole, waar de eerste technologieën werden ontwikkeld, heeft er een intrigerend boek over geschreven.
Digitale kopie
Gebundeld bouwen deze bedrijven aan een model van de werkelijkheid. Dat zorgt er ook voor dat het voelt alsof de artikelen bij elkaar horen. Pokémon Go levert de driedimensionale kaart. Meta werkt aan de identificatie van de objecten en de mensen. Het eindpunt is een wereld waarin AI-systemen niet alleen weten wat je zoekt, leest of koopt en waar je bent, maar ook wie er naast je staat en wat er om je heen gebeurt.
Voorheen wilden technologiebedrijven nog weten waar je op klikte. Nu willen ze weten waar je kijkt. Big Tech bouwt geen kunstmatige intelligentie, maar een digitale kopie van de wereld. En wij helpen gratis mee die vorm te geven.
📍 Netzpolitik.org onthulde dat Duitse deelstaten gebruikmaken van commerciële databrokers om locatiegegevens van smartphones in te kopen. Volgens onderzoek van het online medium en de Bayerische Rundfunk maakten in elk geval de Landeskriminalämter van Mecklenburg-Vorpommern en Brandenburg gebruik van deze gegevens. De data zijn afkomstig uit allerhande reguliere apps en maken het mogelijk om gedetailleerde bewegingsprofielen van burgers op te bouwen. Juristen en privacydeskundigen stellen dat hiervoor geen wettelijke grondslag bestaat en noemen het gebruik daarom waarschijnlijk onrechtmatig.
🧬 Na desinformatie, infrastructurele risico’s en onlangs nog cyberaanvallen, waarschuwen grote AI-bedrijven als OpenAI, Anthropic, Google, Meta en Microsoft nu gezamenlijk in een open brief aan het Amerikaanse Congres voor biologische wapens die met AI gemaakt kunnen worden. Hun voorstel: voer verplichte controles in op bestellingen van synthetisch DNA en RNA.
De Europese Commissie waarschuwde vorig jaar in haar voorstel voor de Biotech Act al dat er nieuwe biosecurity-risico's op de loer liggen naarmate deze technologieën toegankelijker worden, schrijft Euronews. Op dit moment bestaat er nog geen Europese wetgeving die de aankoop van synthetisch DNA en RNA reguleert, maar Brussel werkt aan een Europees kader met verificatie van klanten en meldplicht voor verdachte bestellingen – opvallend vergelijkbaar met de maatregelen waar de Amerikaanse AI-bedrijven nu om vragen.
🧠 OpenAI heeft bekendgemaakt dat het geheugen van ChatGPT in 2024 slechts 41,5 procent van de feiten correct wist te herinneren. Met een nieuwe techniek, Dreaming V3, zou dat inmiddels zijn gestegen naar 82,8 procent. Opvallender dan de upgrade is de bekentenis zelf: jarenlang vertrouwden miljoenen gebruikers op een geheugen dat in meer dan de helft van de gevallen onjuiste informatie kon bevatten. En voor veel gebruikers draait die oude versie nog gewoon, want de gratis versie is nog niet aangepast.
Mijn naam is Bob Hardus. Ik ben journalist en zoekmachinespecialist.
In het online doolhof zijn bedrijven allemaal op zoek naar de toverformule; bovenaan in Google, want dat staat gelijk aan kwaliteit, betrouwbaarheid en winstmaximalisatie. Maar hoe werkt de zoekmachine eigenlijk? En wat gebeurt er nu Google en andere Big Tech al hun diensten en al onze gebruikersdata verbinden met de nieuwste AI?
Antwoorden op die vragen krijg je:
📗 In mijn boek De Google formule (2023) en mijn meest recente boek De prijs voor privacy (2025).
📻 In het NPO Radio 1 programma Langs de Lijn en Omstreken waar ik op 18 november 2025 te gast was om te praten over het verschil tussen het Stasi-dossier van mijn moeder en mijn eigen ‘Google-dossier’. Het gesprek is hier terug te luisteren en te bekijken.
💌 En natuurlijk in deze nieuwsbrief, met elke maandag het laatste nieuws over Google, andere Big Tech bedrijven en de nieuwste ontwikkelingen rondom technologie en AI. Doorgestuurd gekregen? Schrijf je dan hieronder in.